No. 68 แก่ดี ตายดีเป็นเช่นไร

แก่ดี ตายดีเป็นเช่นไร

คุณหมออาทูล กาวานดี ศัลยแพทย์ชาวอินเดีย ทำงานในอเมริกา ได้เล่าเรื่องราวและนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุให้มีสุขภาวะที่ดีทั้งร่างกายและจิตใจ การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายที่ต้องประสานความเข้าใจกันระหว่างผู้ป่วย ลูกหลาน และแพทย์ผู้รักษา เพื่อให้ผลลัพธ์ออกมาเป็นที่พอใจของทุกฝ่าย

ปัจจุบันเราฝากความหวัง การตัดสินใจ ให้อยู่ในดุลพินิจของแพทย์มากเกินไป เราขาดการสื่อสารทำความเข้าใจกับโลกภายใน ความคาดหวัง ความหมาย และความต้องการที่แท้จริงของทั้งผู้สูงอายุและผู้ป่วยระยะสุดท้าย

มนุษย์ทุกคนต้องการมีชีวิตอย่างมีอิสรภาพ ต้องการเขียนบทประพันธ์ชีวิตของตัวเอง แต่เมื่อเราแก่มาก ทุพพลภาพ หรือเจ็บป่วยรุนแรงในระยะสุดท้าย เราจะทำอย่างไร

ความเจริญก้าวหน้าทางการแพทย์ สามารถช่วยยืดให้เรามีชีวิตอยู่ได้นานขึ้น ยืดระยะเวลาการตายของเราออกไป แต่ก็นำพามาซึ่งการลดน้อยลงของอิสระภาพและคุณภาพของชีวิต รวมทั้งค่าใช้ค่าจ่ายที่สูงขึ้นอย่างมหาศาล

เมื่อเราแก่ตัวลง ให้ปรึกษาทีมเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ(Geriatrics medicine) ซึ่งจะช่วยให้เรายืนหยัดได้ในวัยชราอย่างสง่า(smart aging) เอาใจใส่โภชนาการ ยา ที่อยู่อาศัย สุขอนามัย และการใช้ชีวิตอย่างเหมาะสมกับสภาพ

เมื่อเราแก่ตัวลง ให้หาเป้าหมายของชีวิตที่มีคุณค่ามีความหมาย ซึ่งมักจะมาในรูปของ “การอยู่เพื่อช่วยเหลือผู้อื่น”(compassion) และ “การเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่สูงกว่าเรา”(transcendence)

เมื่อเราแก่ตัวลง ถ้าเราสามารถอยู่ได้ในบ้านของเรา อยู่ท่ามกลางลูกหลาน มีผู้ช่วยเหลือ ก็จะดีที่สุด แต่ถ้าไม่ได้ก็ต้องหาสถานที่ใช้ชีวิตโดยได้รับความช่วยเหลือ(assisted living facility) ที่ให้อิสรภาพในการใช้ชีวิต มีกิจกรรมที่ทำให้เรามีความคุณค่ามีความหมาย กลับบ้านได้เป็นครั้งคราว ลูกหลานมาเยี่ยมได้สะดวก

เมื่อเราเจ็บป่วยหนักระยะสุดท้าย ต้องหันหน้ามาเปิดอกคุยกัน ตัดสินใจร่วมกันระหว่างตัวเราซึ่งเป็นคนป่วยระยะสุดท้าย ลูกหลาน ผู้ดูแล และแพทย์ผู้รักษา ถามเราด้วยว่าเราต้องการทำอะไร กังวลอะไร กลัวอะไร เราต้องการยื้อชีวิตหรือไม่(การปั๊มหัวใจ การใส่ท่อช่วยหายใจ การใส่สายให้อาหาร การให้ยาปฏิชีวนะ … )

เมื่อเราเจ็บป่วยระยะสุดท้าย ให้ขอรับการดูแลจากทีมประคับประคอง(palliative care) เราต้องการออกแบบชีวิตของเราเอง กำหนดการตายของเราเอง ต้องการให้ความเจ็บปวดมีน้อยที่สุด ในขณะที่เราสามารถดำรงสติรู้ตัวได้

เพื่อนๆครับ เมื่อเกิดมาแล้วย่อมมีความแก่ ความเจ็บ และความตายตามมาอย่างแน่นอน การได้เตรียมตัวตั้งแต่ยังแข็งแรงดีอยู่ ใช้ชีวิตอย่างไม่ประมาท มีเป้าหมายชีวิตที่มีคุณค่ามีความหมาย ใช้ชีวิตยามชราอย่างมีอิสรภาพ และพร้อมเผชิญหน้ากับความตายอย่างสงบ น่าจะเป็นสิ่งดีที่เราได้มอบให้กับชีวิต

รักจากหมอคิม

12 พฤศจิกายน 2561